Cây xà sàng (xà sàng tử, giần sàng) và 13 bài thuốc chữa bệnh nam khoa, phụ khoa, ngứa, chàm hiệu quả

Cây xà sàng (hay còn gọi là xà sàng tử, giần sàng) là loại thảo dược quý. Quả khô của cây này thường được dùng để làm thuốc điều trị các bệnh lý như trĩ, tử cung, viêm da, yếu sinh lý,…

Thông tin, mô tả cây xà sàng
Thông tin, mô tả cây xà sàng
  • Tên gọi khác: Xà sàng tử, cây giần sàng
  • Tên khoa học: Cnidium monnieri
  • Họ: Umbelliferae ( Hoa tán )

Thông tin, mô tả cây xà sàng tử

1. Mô tả về cây xà sàng

Cây xà sàng tên khoa học là Cnidium monnieri, được mô tả lần đầu tiên vào năm 1782. Đây là một loại thực vật có hoa được xếp vào họ nhà Hoa tán. Cây có chiều cao khoảng 400 cm – 1 mét. Thân cỏ mềm, có vạch dọc.

Lá cây xẻ lông chim 2 lần, có bẹ ngắn ôm vào thân, cuống lá có chiều dài trung bình từ 4 – 8 cm. Các thùy lá có chiều rộng cỡ 1,5mm.

Hoa cây xà sàng mọc thành tán chứa nhiều hoa nhỏ li ti. Lúc mới ra nụ hoa có màu xanh, khi nở bung có màu trắng. Cuống hoa có chiều dài cỡ 7 – 12 cm. Quan sát từ trên cao xuống, cụm hoa trông rất giống với hình dáng cái giần mà người nông dân hay dùng để sàng gạo. Chính vì vậỵ mà trong dân gian, xà sàng còn được gọi với cái tên khác là cây giần sàng.

Quả nhỏ, dài khoảng 2 – 5mm, chia thành nhiều múi có dìa mỏng. Vỏ ngoài cứng có màu nâu nhạt.

2. Phân bố, bộ phận dùng, thu hái, chế biến

Phân bố: Cây xà sàng có khả năng sinh trưởng rất mạnh mẽ, đặc biệt là vào mùa xuân khi tiết trời ẩm mát. Ở nước ta, cây mọc hoang trong các vườn trồng cây nông nghiệp giống như cỏ dại. Loại cây này được tìm thấy nhiều ở miền Bắc, bắt đầu từ Nghệ An hay Hà Tĩnh trở ra.

Bộ phận dùng: Quả cây xà sàng khô chính là bộ phận được sử dụng làm thuốc trị bệnh trong y học cổ truyền. Dược liệu này được đặt tên là xà sàng tử (Fructus Cnidii)

Thu hái – Sơ chế: Quả xà sàng được thu hoạch lúc chín, thường là từ tháng 6 – tháng 8 trong năm. Toàn thân cây được cắt về rải ra chỗ có nắng cho khô. Sau đó đập lấy quả. Tiếp theo, nhặt bỏ sạch tạp chất lẫn trong quả xà sàng, đem phơi thêm vài nắng nữa cho đến khi quả khô hoàn toàn ta thu được dược liệu xà sàng tử.

3. Tính vị, quy kinh, bảo quản

  • Tính vị: Vị cay đắng, Tính bình
  • Quy kinh: Xà sàng tử đi vào 2 kinh gồm: Kinh thận và Kinh tam tiêu
  • Bảo quản: Bảo quản xà sàng tử ở nơi khô ráo. Tránh để dính nước hoặc để ở nơi có không khí ẩm khiến dược liệu bị ẩm và phát triển nấm mốc gây hại cho sức khỏe khi sử dụng.

4. Thành phần hóa học của cây giần sàng

Phân tích thành phần của quả xà sàng thu được 1,3% là tinh dầu. Chất này có mùi hắc, bao gồm nhiều hoạt chất như: L.pinen, Bocnylisovalerianat, Camphen, Ostala (công thức C15H16O3), Axit béo không no, Glyxerin

Hạt của cây xà sàng tử có thể chữa nhiều bệnh
Hạt của cây xà sàng tử có thể chữa nhiều bệnh

Tác dụng dược lý của xà sàng tử

Theo nghiên cứu hiện đại:

  • Trên hệ hô hấp: Thử nghiệm chiết xuất từ xà sàng tử ghi nhận tác dụng cắt cơn hen, tiêu đờm, làm giãn nở các cơ trong phế quản.
  • Công dụng trên hệ tuần hoàn: Sử dụng dược liệu giúp ổn định nhịp tim và hạ huyết áp ở những bệnh nhân mắc chứng tăng huyết áp.
  • Trên hệ miễn dịch: Dùng xà sàng tử có khả năng cải thiện chức năng hoạt động của hệ miễn dịch, ngăn chặn sự hình thành của các phản ứng dị ứng trong cơ thể.
  • Công dụng kháng khuẩn: Chất chiết xuất từ xà sàng tử thể hiện rõ khả năng ức chế sự sinh trưởng của tụ cầu khuẩn vàng trực khuẩn mủ xanh, các chủng nấm microsporum hay epidermophyton – thủ phạm gây lở ngứa ngoài da, và cả trùng roi.
  • Tác động trên hệ thần kinh trung ương: Xà sàng tử giúp tăng cường trí nhớ, tăng cường khả năng hoạt động của não bộ, giảm đau thần kinh nhờ tác dụng gây tê cục bộ.
  • Đối với cơ quan sinh dục: Dược liệu xà sàng tử hoạt động tương tự như nội tiết tố nam testosteron. Trong phòng thí nghiệm, sau một thời gian cho chuột cái uống nước sắc xà sàng tử các nhà khoa học nhận thấy trong lượng của buồng trứng và tử cung chuột đã tăng cao hơn so với lúc chưa dùng thuốc.
  • Trên hệ xương khớp: Ngăn ngừa loãng xương ở phụ nữ trong độ tuổi mãn kinh.

Theo Đông y:

Y học cổ truyền ghi nhận, xà sàng tử công dụng bổ thận, cường dương, làm mạnh gân xương, tử phong táo thấp.

Chủ trị Liệt dương, Yếu sinh lý, Ẩm ngứa ở cơ quan sinh dục, Tử cung lạnh ở phụ nữ, Khí hư, Bệnh trĩ, Viêm âm đạo do nấm, Xích bạch đới, Vô sinh hiếm muộn.

Bài thuốc chữa bệnh trĩ từ xà sàng tử

Đông y và dân gian dùng xà sàng chữa trĩ, bệnh nam khoa, phụ khoa
Đông y và dân gian dùng xà sàng chữa trĩ, bệnh nam khoa, phụ khoa

1. Chữa bệnh trĩ (lòi dom)

Chuẩn bị xà sàng tử và cam thảo mỗi thứ 40g

Nghiền thuốc thành bột đóng bịch hoặc bỏ vào hũ kín dùng dần

Mỗi lần lấy 3g pha với nước ấm uống. Ngày dùng 3 lần

Để nhanh thấy được hiệu quả, kết hợp uống thuốc đều đặn và lấy cây xà sàng nấu nước xông rửa hậu môn hàng ngày.

2. Điều trị bệnh trĩ ngoại từ giần sàng

Kết hợp xà sàng tử và cam thảo mỗi vị 40g

Tán nhỏ cả hai vị thuốc trên, trộn chung với nhau cho đều

Để chữa bệnh trĩ ngoại, mỗi lần uống 3g x 3 lần/ngày

Ngoài uống thuốc, người bệnh nên dùng cây xà sàng tươi để xông và rửa hậu môn hàng ngày giúp làm teo búi trĩ nhanh hơn.

Chữa bệnh phụ khoa từ xà sàng tử

1. Bài thuốc điều trị chứng tử cung lạnh gây cản trở thụ thai ở phụ nữ

Dùng 12g quả khô của cây xà sàng kết hợp với 12g ba kích, 8g huyền cập, 8g bổ cốt chi, 8g nhục quế đem các vị thuốc đã chuẩn bị tán thành bột

Mỗi lần sử dụng lấy 30g dây tơ hồng sắc lấy nước uống chung với 24g hỗn hợp bột thuốc ở trên.

2. Điều trị bệnh viêm âm đạo do nhiễm trùng roi

Chuẩn bị: 30g xà sàng tử và 9g nghiệt bì

Bỏ thuốc vào cốt giã thành bột

Trộn chung với một ít glycerogelatin làm thành những viên thuốc đặt có trong lượng khoảng 2g.

Mỗi ngày lấy 1 viên đặt vào trong âm đạo. Nên dùng vào buổi tối trước khi đi ngủ để thuốc không bị rơi ra ngoài.

3. Chữa ra nhiều khí hư bạch đới ở phụ nữ

Kết hợp 2 vị xà sàng tử và phèn chua với liều lượng bằng nhau

Cả hai tán nhỏ, trộn chung với hồ rồi vo thành viên hoàn. Kích thước mỗi viên to cỡ quả táo.

Dùng gạc bọc thuốc lại nhét vào sâu bên trong âm hộ. Nếu có cảm giác nóng rát thì kéo thuốc ra.

Kết hợp sắc hai vị trên lấy nước xông rửa bên ngoài âm đạo để nhanh khỏi bệnh.

4. Bài thuốc điều trị lở ngứa ở bộ phận sinh dục

Trong sách Nam dược thần hiệu có chia sẻ bài thuốc chữa lở ngứa ở cơ quan sinh dục như sau:

  • Dùng cây giần sàng, bèo tai tượng (bèo ván) và lá sen mỗi loại 1 nắm
  • Đun sôi 2 lít nước rồi cho các vị trên vào nấu chung
  • Sắc thuốc khoảng 10 phút
  • Gạn nước ra một cái chậu nhỏ ngồi lên phía trên xông vùng kín
  • Khi nước nguội lấy rửa bên ngoài
  • Thực hiện bài thuốc này mỗi ngày 1 lần.

Theo Tần Hồ tập giản phương:

  • Chuẩn bị 30g xà sàng tử và 6g phèn chua
  • Cả hai đem nấu chung lấy nước rửa khu vực bị bệnh mỗi ngày 1 – 2 lần.

Giần sàng chữa bệnh nam khoa

1. Chữa yếu sinh lý, rối loạn cương dương, bổ thận, tráng dương

Dùng xà sàng tử, cỏ xước rễ lớn, hạt mã đề, mạch môn, xương bồ, huyền cập, nhân sâm, địa hoàng mỗi vị 5g; Hạt dây tơ hồng, nhục dung, táo bì (sơn thù), kỷ tử, phục linh, nữ trinh tử ( quả chín cây trinh nữ phơi khô), tỏa dương mỗi vị 15g; Long nhãn 30g, quốc lão 3g, nhục quế 2g, táo tàu khô 120g, 2 lít rượu trắng từ 40 độ trở lên.

Cho tất cả các vị thuốc vào một cái bình thủy tinh có miệng rộng

Đổ rượu trắng vào, lắc đều

Ngâm trong 30 ngày có thể bắt đầu lấy ra dùng được

Mỗi lần uống 10 – 15ml x 2 lần trong ngày

Bài thuốc rượu ngâm này thích hợp cho những người đàn ông bị bệnh yếu sinh lý, suy giảm chức năng thận, khó cương cứng hoặc không thể cương cứng khi quan hệ.

2. Bài thuốc điều trị tinh hoàn sưng đau như dùi trống

Chuẩn bị: Hạt cây xà sàng và trứng gà

Trước tiên tán hạt cây xà sàng thành bột mịn

Trứng gà đập lấy lòng trắng rồi trộn chung với bột dược liệu lượng vừa đủ để tạo thành hỗn hợp đặc sệt

Đắp thuốc vào bên tinh hoàn bị sưng đau mỗi ngày 2 – 3 lần

Áp dụng liên tục vài ngày sẽ thấy bớt sưng, cảm giác đau cũng dịu bớt

3. Điều trị bệnh liệt dương (dương nuy) ở nam giới

Chuẩn bị thang thuốc gồm 3 vị: Xà sàng tử, huyền cập ( ngũ vị tử ), hạt dây tơ hồng với liều lượng bằng nhau, mật ong nguyên chất.

Nghiền tất cả thành bột mịn

Trộn thêm lượng mật ong vừa đủ vào, trộn đều để được một hỗn hợp bột mịn không còn dính tay

Chia khối bột làm nhiều phần nhỏ vo thành viên hoàn to cỡ hạt ngọ

Để chữa liệt dương, mỗi lần uống 5g x 3 lần/ngày. Chiêu thuốc bằng nước đun sôi để nguội.

Xà sàng chữa ngứa, chàm, rụng tóc

1. Bài thuốc điều trị bệnh viêm da, bệnh chàm (eczema)

Dùng độc vị:

  • Lấy 60g xà sàng tử sắc kỹ
  • Gạn nước sắc, tẩm vào gạc y tế đắp lên khu vực cần điều trị khoảng 30 phút

Kết hợp với các dược liệu khác:

  • Dùng thang thuốc gồm: 15g xà sàng tử, 15g cây kinh giới, 15g bách chi, 15g đảng sâm
  • Sắc thuốc lấy nước thoa lên khu vực bị bệnh chàm, bệnh viêm da

Theo kết quả thử nghiệm lâm sàng, sau khi áp dụng bài thuốc trên để điều trị cho 280 ca mắc bệnh chàm da và 100 trường hợp bị viêm da đều nhận thấy kết quả tốt.

2. Điều trị bệnh chàm da cho trẻ em có biểu hiện viêm loét, chảy mủ

Tán xà sàn tử thành bột mịn

Thêm lượng vaseline vừa đủ vào, trộn đều lên sẽ được một loại thuốc dạng cao mềm

Khi sử dụng, làm sạch vùng da bị bệnh của bé, thấm khô rồi lấy thuốc bôi một lớp mỏng lên da

Bôi thuốc lặp lại 2 – 3 lần mỗi ngày để tổn thương nhanh chóng được tái tạo

3. Bài thuốc điều trị ngứa tai, ướt tai

Dùng xà sàng tử và hoàng liên mỗi vị 4g, thủy ngân phấn 1g. Có thể thay thế hoàng liên bằng hoàng đằng.

Tán nhỏ thuốc, trộn chung với nhau cho đều

Thổi cho bột bay vào trong lỗ tai để tiếp xúc được với khu vực cần điều trị

4. Điều trị tóc rụng thành từng mảng (còn được gọi là chứng ban thốc)

Chuẩn bị: 500g xà sàng tử, 250g dây ba mươi, 100g nghiệt bì, 20g thanh phàn, 3000-4000ml cồn nồng độ 70%

Các dược liệu đem ngâm chung với cồn trong khoảng thời gian từ 10 – 20 ngày

Lọc lấy nước, bỏ bã

Mỗi lần lấy 100ml cồn thuốc đem trộn đều cùng 20ml dầu vừng

Thoa trực tiếp lên khu vực da đầu có tóc bị rụng.

* Lưu ý: Không dùng cho người bị dị ứng với thành phần của cây xà sàng.

Những thông tin về cây xà sàng tử trên đây hy vọng sẽ giúp bạn có cái nhìn rõ nét hơn về tác dụng của nó. Cây có thể dùng chữa bệnh nam khoa, phụ khoa, trĩ,.. Tuy nhiên, đó chỉ là bài thuốc dân gian, chưa có cơ sở. Cho nên, khi sử dụng cần tuân theo chỉ định của thầy thuốc.

Xem thêm: Lá trầu không với 41 bài thuốc chữa các bệnh da liễu, xương khớp, bệnh đường tiêu hóa, bệnh phụ khoa, bệnh viêm phế quản, ho, cảm, sốt, đau đầu…

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Đậu cọc rào

Đậu cọc rào và 2 bài thuốc chữa bệnh ngoài da (lở loét, mẩn ngứa) hiệu quả

Đầu cọc rào có nguồn gốc từ châu Mỹ, thường được trồng để làm hàng rào. Bên cạnh đó đậu cọc rào còn được xem...

cây chút chít

Cây chút chít và 23 bài thuốc chữa bệnh ngoài da, táo bón, amidan, trĩ hiệu quả

Theo đông y, cây chút chít nhăn Vị đắng, tính hàn; có tác dụng thanh nhiệt, thông tiện, sát trùng. Thường được dùng làm thuốc...

Cây muồng trâu

Cây muồng trâu và 10 bài thuốc chữa bệnh da liễu, viêm họng, táo bón, xương khớp… hiệu quả

Cây muồng trâu là loài thực vật mọc hoang nhiều ở các tỉnh của nước ta. Các bộ phận của cây đều có tác dụng...

Mang tiêu

Mang tiêu và 14 bài thuốc chữa táo bón, đau họng, nhiễm khuẩn ngoài da, đau đầu, lở mồm… hiệu quả

Mang tiêu là muối natri sulphate,dùng khoáng vật chứa có chứa natri sulphate luyện lần đầu tiên gọi là tiêu thô, kết tinh ở trên...

Măng cụt

Măng cụt và 11 bài thuốc chữa rạn da, lỵ, nám, tiêu chảy hiệu quả

Măng cụt được thu hái vỏ quả và vỏ thân làm dược liệu chữa bệnh. Chúng có nhiều tác dụng như trị tiêu chảy, kiết...

Ẩn

Đánh giá dạ dày tá tràng Metaherb có tốt không? Có tác dụng phụ không? Phản hồi khách hàng như thế nào? Giá bao nhiêu?

Đánh giá hiệu quả Cumargold chữa dạ dày có tốt không? Có gây tác dụng phụ không? Có chữa được ung thư thật không? Giá bao nhiêu? Mua ở đâu?

Đánh giá sản phầm Bio Trĩ dùng có tốt không? Có tác dụng phụ không? Có an toàn không? Giá bao nhiêu? Mua chính hãng ở đâu?

Đánh giá Gout Hoàng Thống Phong có tốt không? Có tác dụng phụ không? Giá bao nhiêu? Mua sản phẩm chính hãng ở đâu?

Đánh giá viên Gut Metaherb có tốt không? Tác dụng phụ là gì? Giá bao nhiêu? Mua ở đâu? Quá liều nên xử lý như thế nào?

Đán giá dạ dày nhất nhất có tốt không? Tác dụng phụ như thế nào? Giá bao nhiêu? Mua ở đâu? Có diệt được khuẩn HP không?

Thuốc Phosphalugel (thuốc dạ dày chữ P) chữa bệnh dạ dày có tốt không? Tác dụng phụ như thế nào? Những lưu ý thận trọng khi sử dụng

Đánh giá hiệu quả, công dụng tiểu đường Diabetna có thực sự tốt không? Có tác dụng phụ không? Có nên dùng Diabetna không?

Đánh giá công dụng, hiệu quả tiểu đường Glu Metaherb dùng có tốt không? Giá bao nhiêu? Phản hồi sau sử dụng như thế nào?

Nano Curcumin là gì? 8 công dụng trong hỗ trợ điều trị bệnh, ngừa ung thư và những lưu ý tuyệt đối trong sử dụng