Cây vọng cách (bọng cách) và 8 bài thuốc chữa mụn nhọt, kiết lỵ, bướu giáp, lợi sữa hiệu quả

Cây Vọng cách thuộc họ Cỏ roi ngựa. Cây có tính bình và vị chát, tác dụng thông tiểu tiện và giúp tăng cường hệ tiêu hóa. Từ lâu, cách được dùng chữa mụn nhọt, kiết lỵ, bướu giáp, lợi sữa.

Thông tin, mô tả cây vọng cách
Thông tin, mô tả cây vọng cách

Tên gọi khác: Cách, Bọng cách

Tên khoa học: Premma integrifolia L. (Gumira littorea Rumph)

Họ: Cỏ roi ngựa (Rerbeaceae)

Thông tin, mô tả cây vọng cách

1. Mô tả thực vật

Cây Vọng cách là một cây thuốc quý. Chúng thường mọc thành bụi có chiều cao khoảng 7m. Dược liệu mọc thẳng đứng, phân thành nhiều nhánh, ít khi leo, có thể có gai. Dược liệu có lá đơn nguyên, mọc đối chữ thập. Lá dược liệu có có hình dạng và màu sắc rất thay đổi. Lá thường có hình trái xoan bầu dục hoặc hình trái xoan. Gốc lá hình tim hoặc hình tròn, hơi bất xứng, có mũi ngắn hoặc có chóp tù. Lá dược liệu xuất hiện với chiều dài khoảng 16cm, chiều rộng khoảng 12cm hoặc hơn. Rìa lá có mép nguyên hoặc hơi khía răng cưa ở phần trên.

Mặt dưới của lá có ít lông, nhất là trên các gân. Khi non lá có màu xanh nhạt, khi già lá có màu xanh đậm. Dược liệu có hoa mọc ở đầu cành, hoa tự ngủ. Hoa có màu trắng xám, kích thước hoa nhỏ. Quả dược liệu xuất hiện với hình trứng. Khi chín quả có màu đen. Quả có chiều rộng cỡ 3 – 4mm, có 4 ô, ở mỗi ô chứa một hạt. Từ tháng 5 đến tháng 11 hàng năm là mùa hoa quả. Khi dược liệu có hoa, chúng thường thu hút nhiều côn trùng ong bướm.

2. Phân bố, bộ phận dùng, thu hái, chế biến

Phân bố: Cây Vọng cách có biên độ sinh thái rộng. Dược liệu thích nghi được ở những vùng đất thường xuyên ngập nước ngọt cho đến nước lợ và nước mặn. Dược liệu xuất hiện từ đầm lầy đến ven suối và ven biển, ven trảng rừng ở độ cao từ 0 – 300m, ở những nơi có bóng râm một phần hoặc có ánh sáng toàn phần. Dược liệu mọc hoang khắp mọi nơi ở Việt Nam, Campuchia và nước Lào. Ngoài ra dược liệu còn phân bố ở Ấn Độ, Inđônêxia, Mangat, Philipin và châu Úc. Ở nước ta, dược liệu còn được trồng để làm thuốc hoặc làm cảnh trong vườn nhà.

Bộ phận dùng: Người ta thường thu hái lá Vọng cách quanh năm để sử dụng. Có nơi còn dùng cả thân, rễ và vỏ.

Thu hái: Quanh năm.

Chế biến: Sau khi thu hái, mang dược liệu rửa sạch, sấy khô hoặc phơi khô để dùng dần. Ngoài ra có thể mang dược liệu sao vàng để dùng.

3. Tính vị, quy kinh, bảo quản

Tính vị: Lá cây Vọng cách có vị chát và tính bình.

Quy kinh: Chưa có thông tin cụ thể.

Bảo quản: Để dược liệu ở những nơi thông thoáng, tránh ẩm.

4. Thành phần hóa học

Chưa thấy tài liệu nghiên cứu về thành phần hóa học của lá cây Vọng cách.

Trong một cuộc nghiên cứu, Basu N.K và Dandiya P.C (1947) đã chiết từ vỏ thân hai ancaloit dược gọi là ganiarin và premnin.

Phần rễ của dược liệu có tinh dầu thơm và một chất khác có màu vàng.

Tác dụng dược lý của cây vọng cách

Theo nghiên cứu dược lý hiện đại

Theo kết quả nghiên cứu của Basu N.K và Dandiya P.C

  • Trong thí nghiệm với ếch, Premnin có tác dụng giống giao cảm (sympathomimtique). Chất này có khả năng làm giảm sức cơ của tim và làm giãn nở. Đồng thời làm giãn đồng tử.
  • Kết quả nghiên cứu dược lý cho thấy, các chất premnin và ganiarin được tìm thấy trong cây Vọng cách có khả năng tác động và làm tăng cường thần kinh giao cảm. Điều này có nghĩa là dược liệu có tác dụng làm co mạch, tăng tiết nước bọt, tăng huyết áp, tăng nhu động ruột, nở đồng tử, nở khí quản… Tác dụng tiết nước bọt và làm tăng nhu động ruột giúp ăn ngon miệng hơn. Khí quản nở to giúp thở tốt. Đối với những bệnh nhân có huyết áp thấp, huyết áp tăng sẽ giúp người bệnh  cảm thấy cơ thể khỏe mạnh hơn.

Theo Y học cổ truyền

Cây Vọng cách có những tác dụng sau:

  • Thông tiểu tiện và giúp tăng cường hệ tiêu hóa
  • Tăng cường chức năng gan và bảo vệ gan
  • Tăng cường chức năng của hệ tiêu hóa
  • Điều trị phong tê thấp
  • Lợi sữa cho phụ nữ sau khi sinh
  • Điều trị huyết áp thấp do có khả năng làm tăng huyết áp
  • Điều trị bướu giáp Basedo.

Các bài thuốc chữa lỵ, bệnh về đường tiêu hóa của cây vọng cách

Cây vọng cách chữa mụn nhọt, kiết lỵ, bướu giáp, lợi sữa
Cây vọng cách chữa mụn nhọt, kiết lỵ, bướu giáp, lợi sữa

1. Bài thuốc từ cây Vọng cách điều trị kiết lỵ

Dùng 30 – 40 gram lá dược liệu rửa sạch với nước muối. Cho dược liệu vào cối và thực hiện giã nát. Thêm một ít nước đun sôi vào cùng. Khuấy đều sau đó chắt lấy phần nước. Hòa tan vào thuốc một ít đường cho ngọt mà uống. Uống 1 lần/ngày. Mỗi ngày uống một chén khoảng 30 – 40ml nước thuốc. Liều dùng thuốc đối với trẻ em bằng ½ liều dùng thuốc so với người lớn. Hoặc mang lá dược liệu sấy hay phơi khô. Cho dược liệu vào chảo và thực hiện sao vàng. Cho lá dược liệu vào ấm cùng với 600ml nước lọc. Thực hiện sắc thuốc cho đến khi lượng nước thuốc trong nồi chỉ còn lại 200ml. Chắt lấy phần nước và chia thuốc thành 2 lần uống trong ngày. Sử dụng 1 thang/ngày cho đến khi bệnh tình có dấu hiệu thuyên giảm.

2. Bài thuốc từ cây Vọng cách điều trị tiêu chảy, kiết lỵ

Dùng 10 – 15 lá dược liệu tươi rửa sạch cùng với nước muối. Để ráo nước và dùng để ăn sống. Chia dược liệu thành 2 – 3 lần sử dụng trong ngày. Mỗi lần dùng 5 lá tươi.

3. Bài thuốc từ cây Vọng cách điều trị bệnh đại tràng

Mang 20 gram lá dược liệu và 10 gram bạch truật rửa sạch với nước, sau đó phơi khô dưới bóng râm. Dùng thêm 10 gram khổ sâm đã rửa sạch. Cho các vị thuốc vào ấm đất cùng với 500ml nước lọc. Thực hiện sắc thuốc cho đến khi lượng nước thuốc trong nồi chỉ còn lại 150ml. Chắt lấy lượng nước thuốc. Uống thuốc ngay khi còn ấm. Sử dụng 1 thang/ngày trong 7 – 10 ngày.

Bài thuốc từ cây Vọng cách điều trị huyết áp thấp: Mang lá dược liệu rửa sạch với nước, sau đó phơi khô dưới bóng râm. Dùng 15 gram lá dược liệu khô cho vào tách cùng với 300ml nước đun sôi. Thực hiện hãm dược liệu trong 20 phút. Uống ngay khi còn ấm. Uống 1 lần/ngày.

Bài thuốc  từ cây vọng cách chữa bệnh da liễu

1. Bài thuốc từ cây Vọng cách điều trị da vàng, gan nhiễm mỡ, đầy bụng, kém ăn

Dùng 30 gram dược liệu, 20 gram lá chi tử hoặc lá dành dành (thêm 15 gram vỏ quýt lâu năm nếu đầy bụng), 10 gram cỏ mần trầu, 5 gram đậu đen, 10 gram râu ngô, 20 gram nhân trần. Mang tất cả vị thuốc rửa sạch. Mang tất cả vị thuốc vào chảo và thực hiện sao vàng hạ thổ. Cho tất cả vị thuốc vào nồi cùng với 800ml nước lọc. Thực hiện sắc thuốc trong 30 phút hoặc cho đến khi lượng nước thuốc trong nồi chỉ còn lại 300ml. Chắt lấy phần nước và uống ngay khi còn ấm. Có thể chia thuốc thành nhiều lần uống trong ngày. Uống trước hoặc sau bữa ăn 30 phút. Uống liên tục 20 ngày đối với bệnh cấp tính. Uống liên tục từ 1 – 3 tháng đối với bệnh mãn tính để phòng ngừa bệnh tái phát lại.

2. Bài thuốc từ cây Vọng cách điều trị vàng da

Dùng 20 gram dược liệu, 30 gram nhân trần, 10 gram chi tử, 10 gram vỏ đại đã sao vàng, 10 gram thần khúc, 30 gram ý dĩ, 20 gram actisô, 10 gram cuống thơm nếp, 12 gram mã đề, 12 gram nghệ vàng, 16 gram mạch nha, 8 gram cao thảo nam. Sau khi rửa sạch tất cả vị thuốc, cho thuốc vào ấm đất cùng với 500ml nước lọc. Thực hiện sắc thuốc cho đến khi lượng nước thuốc trong nồi chỉ còn lại 150ml. Chắt lấy lượng nước thuốc. Tiếp tục cho nước lọc vào ấm đất và thực hiện sắc thuốc cho đến khi lượng nước thuốc trong nồi chỉ còn lại 100ml. Trộn chung 2 lần nước thuốc. Chia đều thuốc thành 2 – 3 lần uống trong ngày. Uống thuốc trước mỗi bữa ăn. Sử dụng liên tục từ 7 – 10 ngày.

3. Bài thuốc từ cây Vọng cách điều trị bệnh gan, giúp tăng cường chức năng gan

Dùng 10 gram lá dược liệu và 20 gram cây cà gai leo. Mang cả hai vị thuốc rửa sạch cùng với nước muối. Cho tất cả vị thuốc vào nồi cùng với 1 lít nước lọc. Thực hiện sắc thuốc trong 30 phút hoặc khi nhận thấy lượng nước thuốc trong nồi cạn dần chỉ còn lại 500ml. Chắt lấy phần nước. Uống nước thuốc ngay khi còn ấm. Có thể chia thuốc thành nhiều lần uống trong ngày. Uống trước hoặc sau bữa ăn 30 phút. Sử dụng 1 thang/ngày cho đến khi bệnh tình có dấu hiệu thuyên giảm.

Các bài thuốc khác từ cây vọng cách

1. Bài thuốc từ cây Vọng cách điều trị bướu giáp Basedo

Mang lá dược liệu và 10 gram bạch truật rửa sạch với nước, sau đó phơi khô dưới bóng râm. Dùng 15 gram lá dược liệu khô, 20 gram bạch hoa xà thiệt thảo, 15 gram ké đầu ngựa, 20 gram cây xạ đen. Mang tất cả vị thuốc rửa sạch. Cho tất cả vị thuốc vào nồi cùng với 1,5 lít nước lọc. Thực hiện sắc thuốc trong 30 phút hoặc sắc thuốc cho đến khi lượng nhận thấy lượng nước thuốc trong nồi cạn dần chỉ còn lại 500ml. Để nguội bớt và chắt lấy phần nước. Chia thuốc thành 2 – 3 lần uống trong ngày. Sử dụng 1 thang/ngày.

2. Bài thuốc từ cây Vọng cách giúp lợi sữa ở phụ nữ sau sinh

Mang lá dược liệu rửa sạch cùng với nước, sau đó phơi khô dưới bóng râm. Dùng 10 gram lá dược liệu khô cho vào tách cùng với 20 gram chè vằng (đã rửa sạch) và 500ml nước đun sôi. Thực hiện hãm dược liệu trong 20 phút. Uống ngay khi còn ấm. Uống 1 lần/ngày.

Lưu ý khi sử dụng vọng cách làm thuốc

Theo Y học hiện đại, việc thường xuyên sử dụng nước sắc Vọng cách để thay nước có thể khiến huyết áp tăng cao, gây cường thần kinh giao cảm, không tốt. Theo Y học cổ truyền, việc thường xuyên uống nước sắc dược liệu có khả năng tác động và làm mất cân bằng âm dương. Đồng thời làm rối loạn chức năng của tạng phủ. Điều này có thể khiến người bệnh mắc phải những chứng bệnh khó lường trước được.

Nước sắc cây Vọng cách có khả năng kháng sinh mạnh mẽ. Chính vì thế người bệnh có thể sử dụng dược liệu trong những trường hợp nhiễm khuẩn đường ruột, lỵ trực trùng, ngộ độc thực phẩm…Ngoài ra, người bệnh còn có thể dùng nước cốt và bã dược liệu bôi lên những vị trí bị lở ngứa ngoài da, mụn nhọt… Tuy nhiên hai loại alcaloid nói trên gồm premnin và ganiarin bên trong dược liệu là những chất hơi độc. Vì thế, tốt nhất người bệnh nên sử dụng dược liệu theo từng liệu trình. Mỗi liệu trình từ 5 – 7 ngày. Sau một liệu trình thì tạm dừng. Người bệnh không nên sử dụng dược liệu liên tục và không nên sử dụng chúng với liều cao.

Bài viết đã tổng hợp thông tin về liều dùng, cách sử dụng, công dụng, bài thuốc chữa bệnh và những lưu ý khi sử dụng cây vọng cách. Tuy nhiên những thông tin này chỉ mang tính chất tham khảo, không phải tư vấn chuyên môn. Người bệnh cần trao đổi với bác sĩ về tác dụng chữa bệnh và tính an toàn của dược liệu trước khi sử dụng.

Xem thêm: Cây seo gà và 7 bài thuốc chữa lỵ, mề đay, xuất huyết, rắn cắn, sa tử cung hiệu quả

Trở thành người đầu tiên bình luận cho bài viết này!

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

cây điều nhuộm

Cây điều nhuộm và 2 bài thuốc chữa kiết lỵ, sốt hiệu quả

Nội dung chínhThông tin, mô tả cây vọng cách1. Mô tả thực vật2. Phân bố, bộ phận dùng, thu hái, chế biến3. Tính vị, quy...

Thông tin, mô tả cây san sư cô

Cây san sư cô (tam thạch cô) và 1 bài thuốc chữa lỵ, tiêu chảy hiệu quả

Nội dung chínhThông tin, mô tả cây vọng cách1. Mô tả thực vật2. Phân bố, bộ phận dùng, thu hái, chế biến3. Tính vị, quy...

Đậu cọc rào

Đậu cọc rào và 2 bài thuốc chữa bệnh ngoài da (lở loét, mẩn ngứa) hiệu quả

Nội dung chínhThông tin, mô tả cây vọng cách1. Mô tả thực vật2. Phân bố, bộ phận dùng, thu hái, chế biến3. Tính vị, quy...

cây gai dầu

Cây gai dầu (cần sa) và 4 bài thuốc chữa táo bón, động thai, phong độc, kiết lỵ hiệu quả

Nội dung chínhThông tin, mô tả cây vọng cách1. Mô tả thực vật2. Phân bố, bộ phận dùng, thu hái, chế biến3. Tính vị, quy...

Cây đại phong tử

Đại phong tử (chùm bao lớn) và 9 bài thuốc chữa bệnh lở loét ngoài da (cùi hủi, đỏ mũi, lở loét tay chân…) hiệu quả

Nội dung chínhThông tin, mô tả cây vọng cách1. Mô tả thực vật2. Phân bố, bộ phận dùng, thu hái, chế biến3. Tính vị, quy...

Ẩn

Cần tây mật ong Motree với 9 công dụng giúp giảm cân, ổn định huyết áp, chống lão hóa, giúp gan hoạt động tốt…

Đánh giá dạ dày tá tràng Metaherb có tốt không? Có tác dụng phụ không? Phản hồi khách hàng như thế nào? Giá bao nhiêu?

Đánh giá hiệu quả Cumargold chữa dạ dày có tốt không? Có gây tác dụng phụ không? Có chữa được ung thư thật không? Giá bao nhiêu? Mua ở đâu?

Đánh giá sản phầm Bio Trĩ dùng có tốt không? Có tác dụng phụ không? Có an toàn không? Giá bao nhiêu? Mua chính hãng ở đâu?

Đánh giá Gout Hoàng Thống Phong có tốt không? Có tác dụng phụ không? Giá bao nhiêu? Mua sản phẩm chính hãng ở đâu?

Đánh giá viên Gut Metaherb có tốt không? Tác dụng phụ là gì? Giá bao nhiêu? Mua ở đâu? Quá liều nên xử lý như thế nào?

Đán giá dạ dày nhất nhất có tốt không? Tác dụng phụ như thế nào? Giá bao nhiêu? Mua ở đâu? Có diệt được khuẩn HP không?

Thuốc Phosphalugel (thuốc dạ dày chữ P) chữa bệnh dạ dày có tốt không? Tác dụng phụ như thế nào? Những lưu ý thận trọng khi sử dụng

Đánh giá hiệu quả, công dụng tiểu đường Diabetna có thực sự tốt không? Có tác dụng phụ không? Có nên dùng Diabetna không?

Đánh giá công dụng, hiệu quả tiểu đường Glu Metaherb dùng có tốt không? Giá bao nhiêu? Phản hồi sau sử dụng như thế nào?

Mộc nhĩ (nấm mèo, nấm tai mèo) và 21 bài thuốc chữa lỵ, tiêu chảy, tim mạch, huyết áp, tiểu đường, kinh nguyệt không đều, viêm phế quản… hiệu quả

Bài thuốc cây xạ can chữa viêm họng hạt dùng tốt không và cách sử dụng ra sao?

5 bài thuốc chữa viêm họng hạt bằng thuốc nam đánh bay bệnh trong vài ngày

Cây ngô (bắp) và 5 bài thuốc viêm thận, viêm gan, viêm phù thũng, huyết áp, tiểu đường hiệu quả

Bài thuốc chữa xương khớp bằng lá lốt trị dứt điểm căn bệnh dai dẳng này!

Cây bách bộ (dây ba mươi) và 7 bài thuốc chữa mụn nhọt, giun sán, ho hiệu quả

Cây mơ tam thể (dây mơ lông) và 9 bài thuốc chữa bệnh ngoài da (giời leo, viêm da thần kinh, chàm, ngứa); rối loạn tiêu hóa (lỵ, tiêu chảy), bệnh xương khớp, cam hiệu quả

Cây rau muống (bìm bìm nước) và 11 bài thuốc chữa lở ngứa, sởi, thủy đậu, giời leo, ngộ độc, dạ dày, kiết lỵ, tiểu đường hiệu quả

Cây bí ngô (bí đỏ) và 3 tác dụng chữa giun sán, tiêu chảy, thần kinh hiệu quả

Cây tỏi đỏ (sâm đại hành) và 4 bài thuốc chữa bệnh ngoài da, đau nhức xương khớp, viêm phế quản, bầm dập hiệu quả